Aşağı-Anzaf Kalesi

Urartular, merkezi Van, Urmiye ve Sevan gölleri arasında bulunan bir Demir Çağı devletiydi. Urartu Devleti'nin egemenlik sahası, günümüzde Türkiye, İran, Irak ve Ermenistan topraklarının yanı sıra Gürcistan'ın güney kesimleri ile Azerbaycan'ın batı bölgelerini kapsıyordu. Urartu kralları, Hurri-Urartu dil ailesine mensup Urartuca ile yazılmış çivi yazılı kitabeler bırakmıştır. Krallık, MÖ 9. yüzyılın ortalarında ortaya çıkmış; MÖ 8. ve 7. yüzyıllarda Ermeni Yaylası'nda siyasi hâkimiyet kurmuştur. Urartu, Asurlular ile sık sık çatışmaya girmiş ve bir dönem Batı Asya'nuın en güçlü siyasal oluşumlarından biri hâline gelmiştir. Ancak uzun süren savaşlar sonucu zayıflayan devlet, MÖ 6. yüzyılın başlarında Medler tarafından ya da MÖ 6. yüzyılın ortalarında II. Kiros tarafından ortadan kaldırılmıştır. Arkeolojik buluntular, Urartu'nun özellikle anıtsal kaleleri ve gelişmiş metal işçiliğiyle öne çıktığını göstermektedir.